Có lẽ nếu ai đó hỏi tôi điều gì khiến tôi sợ nhất trong suốt những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, tôi sẽ không chọn bài kiểm tra, điểm số hay những bài tập khó. Điều khiến tôi sợ nhất chính là áp lực vô hình mang tên “thành tích” – thứ mà đôi khi không ai nói ra, nhưng luôn tồn tại rất rõ rệt trong từng ánh mắt, từng lời nhắc, từng kỳ vọng của gia đình và cả chính tôi.
Tôi lớn lên trong một gia đình coi trọng việc học. Bố mẹ không hề độc đoán hay bắt buộc, nhưng lúc nào cũng nhắc: “Con chỉ cần cố gắng hết sức, bố mẹ không cần con phải giỏi nhất.” Nghe thì nhẹ nhàng, nhưng chính câu “hết sức” đó lại khiến tôi luôn tự đặt ra mức kỳ vọng rất cao. Tôi tin rằng chỉ cần mình cố hơn một chút, thêm vài giờ học, thêm vài bài luyện thì có thể đạt điểm tối đa. Và tôi đã thật sự sống như thế suốt nhiều năm.
Có những lần tôi được điểm cao, bố mẹ vui, thầy cô khen, bạn bè ngưỡng mộ. Nhưng có những lúc tôi chỉ sai một câu, điểm tụt vài số, và tự nhiên tôi cảm thấy như cả thế giới đang nhìn mình bằng ánh mắt thất vọng. Dù không ai trách mắng, tôi vẫn thấy nặng nề. Tôi bắt đầu thu mình, ít chia sẻ hơn và đôi lúc cảm thấy mệt đến mức không muốn mở sách vở.
Áp lực thành tích không chỉ nằm ở điểm số, mà còn ở sự so sánh – một điều dường như chưa bao giờ biến mất trong môi trường học đường. “Con nhà người ta” trở thành một hình mẫu khiến tôi luôn tự hỏi: “Tại sao mình không được như họ?”. Bạn bè đạt giải, tôi vui thay, nhưng đồng thời trong lòng có chút ghen tỵ, chút buồn vì cảm giác bị bỏ lại phía sau.
Rồi tôi nhận ra mình đang dần đánh mất những điều quan trọng hơn điểm số: niềm vui học tập, sự tò mò khám phá và cả lòng tự trọng. Tôi bắt đầu cảm thấy mình chỉ có giá trị khi đạt được điều gì đó. Nếu thất bại, tôi thấy bản thân vô dụng. Những suy nghĩ ấy khiến tôi lo lắng triền miên, mất ngủ, và có những ngày tôi ngồi trước bàn học mà đầu óc hoàn toàn trống rỗng.
Chỉ đến khi một lần tôi khóc vì bài kiểm tra 8 điểm, mẹ tôi mới ngồi xuống và hỏi: “Con có thật sự ổn không?”. Câu hỏi ấy như mở khóa tất cả nỗi lòng mà tôi đã cố giấu. Tôi kể hết – về lo lắng, sợ hãi, cảm giác thua kém, áp lực tự đặt ra cho chính mình. Và mẹ chỉ ôm tôi, nói rằng: “Điểm số không cho thấy con là ai. Giá trị của con nằm ở nhân cách, nỗ lực và hạnh phúc của con cơ.”
Từ hôm đó, tôi bắt đầu học cách nhìn nhận lại bản thân. Tôi dần hiểu rằng mỗi người có một tốc độ trưởng thành khác nhau, một thế mạnh khác nhau. Việc không giỏi tất cả không có nghĩa là kém cỏi. Tôi tập trung vào mục tiêu của mình thay vì so sánh với người khác. Tôi cũng học cách nghỉ ngơi, chăm sóc tinh thần như một phần quan trọng của việc học.
Áp lực thành tích vẫn tồn tại, nhưng tôi không còn để nó chi phối mình. Tôi học vì tôi muốn tiến bộ, không phải để chứng minh với bất kỳ ai. Và tôi mong rằng những bạn đang trải qua cảm giác giống tôi cũng có thể tìm được cách tháo bỏ gánh nặng đó. Bởi chúng ta xứng đáng được yêu thương và trân trọng, kể cả khi không hoàn hảo.